خبر

دومين همايش نجوم و اختر فيزيك به مناسبت سال جهاني نجوم با حضور منجمان ، دانشمندان فيزيك واخترشناسان از سراسر كشور در دانشگاه شهيد چمران اهواز برگزار شد .

به گزارش روابط عمومي دانشگاه شهيد چمران اهواز ، رئيس دانشگاه در مراسم آغاز به كار اين همايش دو روزه ، به نامگذاري سال 2009 به نام سال جهاني نجوم اشاره كرد و گفت : اگرچه در دقايق پاياني اين سال قرار داريم اما اميد است كه دستاوردهاي اين همايش در جهت ارتقاي علمي كشور اسلامي ايران در حوزه نجوم واختر فيزيك موثر باشد .

دكتر مرتضي زرگرشوشتري با اشاره به ارتباط علوم در عصر حاضر ، افزود : براساس شواهد تاريخي قدمت نجوم واختر فيزيك به سده سوم وچهارم در دوران دانشمند بزرگ ابوريحان بيروني بازمي گردد اما در هم تنيدگي علوم ، نجوم و اختر فيزيك را هم به دوره جديد آن برده است و مسلما نجوم قديم با نجوم جديد بسيار متفاوت است .

وي با تشكر از انجمن نجوم ايران و دانشجويان و اساتيد فيزيك دانشگاه شهيد چمران اهواز و نيز سازمان ‌‌هايي كه حمايت مالي از همايش نجوم واختر فيزيك را انجام دادند ، خواستار فراهم كردن زمينه‌‌هايي براي گرايش بيشتر مردم به سوي علم نجوم و رصد اجرام آسماني و افزايش سطح دانش علمي آنها در اين زمينه شد .

همچنين رئيس انجمن نجوم ايران در سخناني از مهمترين اهداف نامگذاري سال 2009 به نام سال جهاني نجوم را گسترش هر چه بيشتر علم نجوم در جوامع بشري ، جلب مشاركت جمعي مردم سراسر جهان با فرهنگ‌هاي مشترك در نگاه به آسمان دانست .

دكتر جمشيد قنبري با اشاره به نوپا بودن نجوم در ايران نسبت به ساير علوم ، تصريح كرد : با وجود محدود بودن متخصصان اين رشته در كشور ، برگزاري شش همايش و كنفرانس علمي در يك سال نشان از جهش بسيار خوب افراد حرفه‌اي در رشته نجوم و اختر فيزيك دارد .

وي درمورد رصد خانه ملي و پژوهشكده تخصصي نجوم كه از سال‌ها پيش در دولت به تصويب رسيده ، گفت : مكان اين رصدخانه مشخص شده و اجراي اين طرح مهم در مرحله مشورت‌هاي عمومي با متخصصان داخلي و خارجي براي تجهيزات تلسكوپي است كه اميدواريم در چند سال آينده به نتيجه برسد .

دكتر قنبري افزود : در حال حاضر حدود 10 هزار نفر عضو شاخه آماتوري انجمن نجوم هستند كه فعاليت‌هاي رصدي بسياري را انجام داده و منجر به شناسايي اجرام آسماني شده‌اند .

رئيس انجمن نجوم ايران ايجاد رصدگاه نجومي در خراسان جنوبي ، برگزاري مراسم هفته نجوم و استقرار تلسكوپ در پارك‌ها براي استفاده عمومي به همين مناسبت ، برگزاري كارگاه‌هاي متعدد در زمينه آلودگي نوري ، برپايي جشنواره ساعت‌هاي آفتابي در تهران و برخي شهرهاي بزرگ كشور ، اجراي طرح صلح ستارگان در مناطق مرزي را از جمله اقدامات صورت گرفته و پيشنهادي اين انجمن براي گسترش اين علم عنوان كرد .

همچنين دبير همايش نجوم و اختر فيزيك و عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد چمران اهواز با اشاره به اينكه نخستين همايش نجوم و اختر فيزيك در دانشگاه شيراز برگزار شد ، گفت : همايش آينده ، ارديبهشت ماه سال 89 در زنجان برپا خواهد شد .

دكتر حبيب اله عصاره افزود : براي شركت در اين همايش پس از فراخوان ، 118 نفر ثبت نام كردند و 60 مقاله دريافت شد كه از اين تعداد ، 24 مقاله به صورت شفاهي و 25 مقاله به صورت پوستري ارائه مي شود .11 مقاله نيز اگرچه حاوي مطالب خوب علمي بودند اما در اولويت ارائه قرار نگرفتند .

لازم به ذكر است كه دومين همايش نجوم و اختر فيزيك با حمايت شركت مخابرات خوزستان ، سازمان آب و برق ، شركت ملي حفاري،  برق منطقه‌اي، شهرداري اهواز، سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و شركت گاز 9 دي ماه در آمفي تئاتر دانشكده علوم دانشگاه شهيد چمران اهواز آغاز شده و تا 10 ديماه ادامه يافت. در روز نخست همايش، 15 سمينار و در دومين روز همايش 12 سمينار به صورت شفاهي در تالارهاي انديشه و دانش دانشكده علوم ارائه شد. مقالات پوستري نيز در تالار قرائت‌خانه اين دانشكده در معرض ديد بازديدكنندگان قرار گرفت.

جا دارد اینجا از زحمات تمامی دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز به خاطر پذیرایی گرمی که انجام دادند تشکر ویژه ای بکنم  ...

خبر

اول سیاه چاله ها ، سپس کهکشان ها

تئوری هایی که منشا کهکشانها را مدل سازی می کنند با مسئله ی مرغ و تخم مرغ سر و کار دارند . در دهه ی اخیر ستاره شناسان عملا به این نکته دست پیدا کردند که هر کهکشان بزرگی یک سیاه چاله ی ابر جرم (BHSuperMassive  ) در مرکز خود دارد . به علاوه مرکز کهکشان ها برآمده از ستارگان قدیمی اند که حدود 700 برابر چاله ی مرکزی کهکشان جرم دارند . ظاهرا کهکشان ها و چاله های مرکزی آنها به نوعی ارتباط تنگاتنگ و خود ساختگیدارند . اما کدام یک زودتر بوجود آمدند ؟

تحقیقات جدید نشان می دهد که سیاه چاله ها در این زمینه پیش رو بوده اند ، با رصد حرکت گازهای کهکشان های فعال دور ، تیم رادیوئی 4 کهکشان اولیه که تنها 30 برابر پر جرم تر از سیاه چاله ی مرکزی خود بودند را پیدا کردند . "

Chris Carilli از رصد خانه ی بین المللی نجوم رادیویی می گوید : " ساده ترین نتیجه گیری این است که  در ابتدا سیاه چاله ها بوده اند و سپس به گونه ای کهکشان ها به دور آنها تشکیل شده اند . "

عکس های رادیویی که در پایین از کهکشان های اولیه گرفته شده است نشان می دهد که هیدروژن هم در کناره ی چاله و هم در فاصله ی 20،000 سال نوری از بدنه ی کهکشان قرار دارد . انتقال دوپلری هر کدام جرم چاله و جرم کلی کهکشان را جداگانه به ما می دهد .

ستاره شناسان دیگر دریافتند که در پایان دوره ی رشد بطور همزمان چاله و کهکشان دست از رشد کردن می کشند در عین حالی که در بیشتر موارد هنوز جرم چاله به 20 میلیارد برابر جرم منظومه ی خورشیدی نرسیده است . شاید اگر سیاه چاله جرمش افزون تر از این حد شود درخشندگی جت انرژی آن عاملی بر گرم شدن و کنار رفتن گازهای کهکشان و در نهایت باعث توقف رشد هر دو شود .

منبع : Sky&Telescope May 2009-11-09

مترجم : رضا نادری

دیکشنری A13

13 : absorption line

Break or depression in an otherwise CONTINUOUS SPECTRUM . An ABSORPTION line is caused by the absorption of photons within a specific ( usually narrow ) band of wavelengths by some species of atom , ion or molecule , any of which has its own characteristic set of absorptions . Absorption lines are produced when electrons associated with the various species absorb incoming radiation and jump to higher energy levels . The analysis of absorption lines allows the determination of stellar parameters such as temperatures, densities , surface gravities , velocities and chemical compositions

خطوط جذبی ؛ جدایی بین طیف پیوسته . خطوط جذبی بدلیل جذب فوتون ها توسط باند های خاصی از طول موج ها و توسط بعضی از اتم ها ، یون ها یا مولکولهای خاصی که هر کدام دسته ای از خطوط جذبی مخصوص به خود را دارند ایجاد می شوند . وقتی که الکترون ها  تابش های ورودی مختلف خاصی را برای رفتن به سطح انرژی بالاتر جذب می کنند خطوط جذبی تولید می شوند . تحلیل این خطوط به ما این اجازه را می دهد تا پارامتر هایی از ستارگان را نظیر دما ، چگالی ، چگالی سطحی ، سرعت و ترکیب شیمیایی را تعیین کنیم .

در این لینک از وبلاگ مطالبی در مورد خطوط جذبی گفته شده است :

http://www.akhtarphysic.blogfa.com/post-22.aspx

برای اطلاعات بیشتر در مورد خطوط جذبی به لینک زیر مراجعه بفرمائید :

http://en.wikipedia.org/wiki/Absorption_%28electromagnetic_radiation%29

دیکشنری A12

12 : absorption

As a beam of light , or other ELECTROMAGNETIC RADIATION , travels through any material medium , the intensity of the beam in the direction of travel gradually diminishes . This is partly due to scattering by particles of the medium and partly due to absorption within the medium . Energy that is absorbed in this way may subsequently be re - radiated at the same or longer wavelength and may cause a rise in temperature of the medium

The absorption process may be general or selective in the way that it affects different wavelengths . Examples can be seen in the colours of various substances . Lamp black , or amorphous carbon , absorbs all wavelengths equally and reflects very little , whereas paints and pigments absorb all but the few wavelengths that give them their characteristic colours

Spectral analysis of starlight reveals the selective absorption processes that tell us so much about the chemical and physical conditions involved . The core of a star is a hot , incandescent , high - pressure gas , which produces a CONTINUOUS SPECTRUM . The atoms of stellar material are excited by this high-temperature environment and are so close together that their electrons move easily from atom to atom, emitting energy and then being re-excited and so on . This gives rise to energy changes of all possible levels releasing all possible colours in the continuous SPECTRUM

The cooler, low-pressure material that comprises the atmospheres of both star and Earth , and the interstellar medium that lies between them , can be excited by constituents of this continuous radiation from the star core , thus absorbing some of the radiation . Such selective absorption produces the dark ABSORPTION LINES that are so typical of stellar spectra . These lines are not totally black ; they are merely fainter than the continuum because only a fraction of the absorbed energy is re - radiated in the original direction 

جذب ؛ در مورد خطوط جذبی در این تاپیک از وبلاگ مطالبی قرار گرفته است :

http://www.akhtarphysic.blogfa.com/post-22.aspx

برای اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه نمائید :

http://en.wikipedia.org/wiki/Absorption_%28electromagnetic_radiation%29

دیکشنری A11 و آموزش مفاهیم (13)

11 : absolute zero

Lowest theoretically attainable temperature ; it is equivalent to -273.15 ⁰C or 0 K . Absolute zero is the temperature at which the motion of atoms and molecules is the minimum possible , although
that motion never ceases completely because of the operation of the Heisenberg uncertainty principle . ( This principle states that an object does not have a measurable position and momentum at the same time, because the act of measuring disturbs the system . ) Absolute zero can never be achieved in practice , but temperatures down to 0.001 K or less can be reached in the laboratory . The COSMIC MICROWAVE BACKGROUND means that 2.7 K is the minimum temperature found naturally in the Universe

صفر مطلق ؛ پایین ترین دمای نظری قابل دسترسی ؛ این دما هم ارز با 273.15- درجه ی سانتیگراد یا صفر کلوین است . صفر مطلق دمایی است که در آن حرکت اتم ها و مولکول ها در کمترین حالت امکان خود هستند ، به این همه حرکت هیچگاه بطور کامل متوقف نمی شود که دلیل آن عملکرد اصل عدم قطعیت هایزنبرگ است  . ( این اصل بر این مبناست که نمی توان مکان و تکانه ی یک ذره را هم زمان دقیق بدست آورد ، چرا که عمل اندازه گیری سیستم را متشنج می سازد . ) هیچگاه نمی توان به دمای صفر مطلق در آزمایشگاه یا هر جای دیگر برسیم اما می توانیم به 0.001 کلوین یا کمتر در آزمایشگاه ها دست پیدا کنیم . کمترین دمای طبیعی در جهان تابش زمینه ی کیهانی با 2.7 کلوین دماست .

برای اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه نمائید :

http://en.wikipedia.org/wiki/Absolute_zero

دیکشنری A10 و آموزش مفاهیم (12)

10 : absolute temperature

Temperature measured using the absolute temperature scale ; the units ( obsolete ) are ⁰A . This scale is effectively the same as the modern thermodynamic temperature scale , wherein temperature is defined via the properties of the Carnot cycle . The zero point of the scale is ABSOLUTE ZERO , and the freezing and boiling points of water are 273.15 ⁰A and 373.15 ⁰A , respectively . 1 ⁰A is equivalent to 1 K and kelvins are now the accepted SI unit

دمای مطلق ، واحد آن آنگستروم یا ⁰A باشد تاثیر این مقیاس به اندازه ی مقیاس نوین دمایی ترمودینامیک است ، که در آن دما بر حسب خصوصیات چرخه ی کارنو تعریف می شود . نقطه ی صفر این مقیاس به صفر مطلق تعبیر می شود و نقطه ی ذوب و جوش آب به ترتیب 273.15  ⁰A و 373.15 ⁰A به نسبت بدست می آیند در واقع یک آنگستروم هم ارز است با یک کلوین که هم اکنون به عنوان یک واحد SI شناخته شده است ...

برای تبدیل واحد ها به این پست مراجعه کنید : 

http://www.akhtarphysic.blogfa.com/post-25.aspx

برای اطلاعات بیشتر در مورد دمای مطلق می توانید لینک زیر را ببینید :

http://en.wikipedia.org/wiki/Absolute_zero

دیکشنری A9 و آموزش مفاهیم (11)

9 : absolute magnitude

Visual magnitude that a star would have at a standard distance of 10 PARSECS. If m = apparent magnitude and D_L = distance in parsecs

For a minor planet this term is used to describe the brightness it would have at a distance of 1AU from the Sun ,1 AU from the Earth and at zero PHASE ANGLE : the Sun – Asteroid – Earth angle , which is a physical impossibility

قدر مطلق : قدر ظاهری ستاره هنگامی که در فاصله ی استاندارد 10 پارسک از زمین قرار داشته باشد . اگر m قدر ظاهری و D_L فاصله بر حسب پارسک باشد داریم :

برای سیارک ها این عبارت برای توصیف درخشندگی آن اگر در فاصله ی 1 واحد نجومی از خورشید و زمین و در زاویه ی صفر فازی قرار بگیرد استفاده می شود .

برای اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه کنید :

http://en.wikipedia.org/wiki/Absolute_magnitude

و این هم جدولی از اجرام آسمانی که بر حسب قدر مطلق آنها لیست شده اند :

http://isthe.com/chongo/tech/astro/HR-temp-mass-table-bymag.html